Trudno byłoby mówić o rozwoju cywilizacji bez zegarków. To właśnie dzięki różnym sposobom odmierzania czasu byliśmy w stanie wyznaczyć rytm pracy i odpoczynku, który bardzo dużo zmienił w życiu człowieka i pozwolił stworzyć globalny kalendarz. Chcecie dowiedzieć się czegoś o historii zegarków? Zapraszamy do lektury!
Początki, czyli jak odmierzano czas w starożytności
Warto wiedzieć, że zegary słoneczne pojawiły się dopiero około III w p.n.e., a czas odmierzano znacznie wcześniej. Pierwszych dowodów na to, że starożytni pilnie obserwowali ruchy Słońca, można szukać jeszcze 3 tysiące lat p.n.e. na starożytnym Wschodzie. To właśnie tam w ziemię wbijano słupy i obserwowano ich cienie, by ustalić, jaka jest pora dnia. Kolejną odmianą czasomierza stał się zegar wodny, który datuje się mniej więcej na 1400 lat p.n.e. Taki zegar został odkryty w Starożytnym Egipcie; badacze wskazują, że był stosunkowo popularny z uwagi na jego pełną niezależność od warunków atmosferycznych. Na czym polegało działanie zegara wodnego? Na ułożeniu dwóch mis, z czego w jednej była woda, która stopniowo przepływała do drugiej. Czas, jaki zajmowało wodzie przepłynięcie z jednej misy do drugiej, był dla starożytnych wyznacznikiem.
Kiedy powstała klepsydra?
Działanie mechanizmu zegara wodnego zostało również wykorzystane w dobrze znanych nam klepsydrach. Zegar piaskowy działa podobnie, ale między szklanymi bańkami przesypywano piasek. Klepsydry z biegiem lat różnicowano – obecnie istnieją zarówno takie, które odmierzają czas do kilkudziesięciu sekund, jak i takie, które mogą przesypywać piasek przez dobę. Mówi się, że pierwsze klepsydry piaskowe mogły pojawić się w okresie podobnym do tych wodnych, tj. 1500-1400 lat p.n.e.
Zegary słoneczne data powstania
Wiecie, że zegarów słonecznych używano już w starożytnym Babilonie? Co więcej, dawne zegary odkopano również w Dolinie Królów w Egipcie. Datuje się, że zegary słoneczne mogły być znane już nawet XIII w p.n.e. Ważnym elementem zegara słonecznego jest wskazówka biegunowa, ustawiona równolegle do osi obrotu Ziemi. Warto wiedzieć, że jest ona tak ustawiona, by mniej więcej wskazywać Gwiazdę Polarną. Istnieją różne rodzaje zegarów słonecznych – w starożytności bardzo popularny był gnomon. Używano go m.in. w Egipcie, Mezopotamii, Chinach oraz w Indiach. Nie był to jednak zegar doskonały, ponieważ odmierzał czas w nierównych godzinach (nie uwzględniał zmian pór roku). Później stosowano również zegary słoneczne wysokościowe, azymutalne, równikowe czy horyzontalne .Wiele zegarów słonecznych do dziś funkcjonuje na całym świecie, choć są to zwykle nieco udoskonalone wersje. Nowożytne zegary posiadały już wskazówkę ukierunkowaną biegunowo, dlatego czas zaczął być odmierzany w sposób jednostajny.
Przełom: zegary mechaniczne
Duży przełom w historii wyznaczania czasu przyniosły zegary mechaniczne. Warto wiedzieć, że mechanizm do nich wynaleziono w Europie około X wieku, choć inne źródła wskazują dopiero na XIII wiek. Taki zegar na początku stosowano przede wszystkim na wieżach kościelnych i ratuszowych, dzięki czemu mogło z nich korzystać wiele osób. Kolejną odmianą zegarów mechanicznych były te kurantowe, które wygrywały melodię najczęściej na dane półgodziny i godziny, choć zdarzały się również zegarki grające co kwadrans. Około XVII wieku pojawiły się pierwsze zegary wahadłowe – a krótko po nich – zegary kieszonkowe. To było pierwsze tak znaczące zmniejszenie zegarów, które umożliwiło ludziom korzystanie z nich na co dzień w każdym miejscu. Krótko po tym wynaleziono chronometry morskie, które bardzo ułatwiły korzystanie z nawigacji morskiej. Choć dziś chronometry raczej zostały wyparte przez nowoczesne technologie, to warto wiedzieć, że na wielu statkach pojawiają się „zapasowo”, w razie gdyby doszło do jakichkolwiek zakłóceń. Dlaczego? Ponieważ chronometry morskie są odporne na działanie impulsów elektromagnetycznych.
Zegarki współczesne – historia
Okres dziewiętnastego wieku to czas dynamicznego rozwoju zegarków z różnymi mechanizmami. To właśnie w tym stuleciu pojawiły się między innymi zegarki kwarcowe, naręczne czy elektryczne. Stały się one podstawą do stworzenia zegarków cyfrowych z wyświetlaczem (co ciekawe, najczęściej działają one na podstawie mechanizmów stworzonych dla zegarków kwarcowych). Obecnie znane są też zegarki atomowe, zdalnie sterowane, łączące się z komputerem czy słynne już smartwatche.
Komentarze do wpisu (0)
